Belastingen als essentieel onderdeel van het ESG-raamwerk (3)

Deel 3: verwachtingen over belastingtransparantie

In een reeks van drie artikelen bespreken we het onderwerp "belastingen en ESG". In dit derde artikel staan de verwachtingen van institutionele beleggers over belastingtransparantie centraal.

Zoals in de vorige twee edities over dit onderwerp al aan bod kwam, zijn er steeds meer institutionele beleggers die verantwoorde belastingbetaling door multinationals integreren in hun ESG-framework. Uiteraard is het aan beleggers om een ESG-framework te ontwikkelen waarin ook wordt gekeken naar verantwoorde fiscale strategieën en belastingafdracht door de bedrijven waarin zij (overwegen te) investeren. Om fiscale verantwoordelijkheid echter goed in een ESG-framework te kunnen integreren, zijn institutionele beleggers afhankelijk van zinvolle informatie over de belastingposities van bedrijven. 

Belastingtransparantie & de verwachtingen van beleggers

Een van de belangrijkste factoren die beleggers ervan weerhoudt om fiscale verantwoordelijkheid in hun ESG-framework op te nemen, is gebrek aan transparantie. Het is daarom belangrijk dat bedrijven waarin (mogelijk) wordt geïnvesteerd informatie verstrekken, bij voorkeur in het jaarverslag, over de verwachte toekomstige ontwikkeling van de effectieve belastingdruk en de effectief betaalde vennootschapsbelasting. Daarnaast is bij de verstrekking van informatie door bedrijven het volgende van belang[1]:

• Uitgebreide aandacht voor belastingrisico's en voorzieningen voor onzekere belastingposities aan de hand van openbaar beschikbare documenten, aangevuld met een gedetailleerde beschrijving van de fiscale risicobereidheid en de wijze waarop met fiscale risico’s wordt omgegaan.
• Het voor beleggers inzichtelijk wordt gemaakt dat het fiscale element een integraal onderdeel uitmaakt van de bedrijfsvoering. Dit houdt in dat de belastingstrategie van de onderneming aansluit bij de organisatorische waarden en bedrijfs- en duurzaamheidsstrategieën.
• Dat gegevens per land worden gepresenteerd en duidelijk wordt gemaakt waar waarde is gecreëerd en in welke rechtsgebieden belasting wordt betaald. Hierbij gaat het met name om informatie die verder gaat dan de vereiste publicatie onder de EU-richtlijn publieke Country-by-Country Reporting. Bijvoorbeeld, het expliciet opnemen van belastingdoelstellingen in duurzaamheidsrapportages en rapporteren over onder andere milieubelastingen door de gegevens per land te splitsen.
• Actief met beleggers in dialoog treden over fiscale waarden, belastingpraktijken, fiscale informatieverstrekking en verwachtingen over belastingtransparantie.

Bij vermoedens van agressieve belastingconstructies of onvoldoende fiscale informatieverstrekking kunnen beleggers:

1. gebruikmaken van hun stemrecht tijdens de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders (AVA); of door
2. de dialoog met bedrijven aangaan over specifieke kwesties.

Onvoldoende belastingtransparantie kan voor institutionele beleggers echter ook aanleiding zijn om een bedrijf niet meer in de portefeuille op te nemen. Zo stootte het Noorse staatsinvesteringsfonds in 2021 verschillende investeringen af vanwege een gebrek aan belastingtransparantie[2].

Conclusie

In de loop van drie edities over belasting & ESG is een duidelijk beeld naar voren gekomen: belastingontwijking door multinationals en het gebrek aan transparantie over belastingen worden door verschillende stakeholders de afgelopen jaren steeds kritischer onder de loep genomen als gevolg van maatschappelijke verwachtingen, strikter wordende wet- en regelgeving en verzwakte overheids-financiën. Onder andere institutionele beleggers houden steeds meer rekening met de risico's (reputatie-, governance- en winstrisico) die in hun portefeuilles liggen besloten. Ook nemen institutionele beleggers belastingkwesties steeds vaker op in hun ESG-framework, waardoor zij meer transparantie eisen van de bedrijven waarin zij (overwegen te) beleggen.

Er bestaat nog steeds een kloof tussen de huidige praktijk van belasting-transparantie door multinationals en de verwachtingen van institutionele beleggers hierover. Om beleggers in staat te stellen belastingkwesties volledig in hun ESG-framework te integreren, zal deze kloof overbrugd moeten worden. Het is daarom belangrijk dat bedrijven gedetailleerde informatie verstrekken over hun belasting-afdrachten, fiscale governance en risicobeheer.

[1] Zie Tax Transparency Benchmark 2018-2023: A Comparative Study of 68 Dutch Listed Companies. VBDO.

[2] Zie G. Fouche (1 februari 2021). For first time, Norway's wealth fund ditches firms over tax transparency. Reuters (online).