waarmee kunnen
wij u helpen?

Memo aan Trump: “It’s still the economy, stupid!”

geplaatst op 23-03-2017 door Iwan

De eerste 100 dagen van president Trump zijn nog niet voorbij, maar nu al is duidelijk dat van een soepele start van de 45e Amerikaanse president niet echt sprake is. Integendeel, zelden is de overgang tussen oude en nieuwe president rumoeriger en chaotischer verlopen dan dit jaar. In de recente geschiedenis lijkt de huidige periode waarschijnlijk nog het meest op de eerste weken van Bill Clinton als president, in 1993. Een verschil met toen is dat de aandacht nu meer gericht lijkt op immigratie en nationale veiligheid dan op economie. Voor Clinton was economie juist het centrale thema, niet alleen tijdens zijn eerste weken als president maar ook tijdens de verkiezingscampagne. Om Clinton ‘on message’ te houden, bedacht campagnestrateeg James Carville toen het motto “it’s the economy, stupid!”.



Foto credits: Flickr

Op zich is het begrijpelijk dat Clinton toen meer aandacht had voor de economische situatie dan Trump nu. Begin 1993 was de Amerikaanse economie nog herstellende van de recessie van 1990-1991, terwijl de laatste recessie in de VS nu alweer zo’n 8 jaar achter ons ligt. Tijdens de hele ambtstermijn van president Obama is de Amerikaanse economie niet spectaculair, maar wel gestaag gegroeid en is de werkloosheid sterk afgenomen: van 10% in 2009 tot minder dan 5% nu. Vergeleken met Clinton destijds komt Trump in een gespreid bedje terecht. Aan de andere kant is het opvallend dat Trump tot nu toe zo weinig concreet is over zijn plannen met de Amerikaanse economie. Een belangrijke basis onder zijn verkiezingsoverwinning lijkt immers de winst die hij boekte in de economisch achtergebleven staten van het ‘Midwesten’ van de VS: Ohio, Michigan, Wisconsin. Deze staten stemden in 2012 (en 2008) nog Democratisch, maar gingen in 2016 voor de Republikeinse kandidaat. Waarschijnlijk speelden de beloften van Trump om verloren gegane banen terug te halen naar Amerika, de Chinese concurrentie aan te pakken en immigratie tegen te gaan daarbij een belangrijke rol.

Belangrijke pijlers onder het Amerikaanse economische succesverhaal

Het is de vraag of ‘banen terughalen’, ‘China aanpakken’ en ‘Mexicanen buiten de deur houden’ de Amerikaanse economie echt gaan helpen. De maatregelen die daarvoor nodig zouden zijn, gaan al snel de kant op van protectionisme en beperking van immigratie. Juist vrijhandel en immigratie waren echter twee belangrijke pijlers onder het Amerikaanse economische succesverhaal. Het is waar dat veel banen zijn verdwenen, zeker in de industrie en in het Midwesten, maar daarvoor zijn wel meer en hoogwaardiger banen teruggekomen, vooral in de dienstverlening en aan de west- en oostkust van de VS. Het banenverlies in de industriestaten is ook maar ten dele toe te schrijven aan China (of Mexico). Globalisering en de verschuiving van banen van industrie naar dienstverlening zijn processen die al decennia gaande zijn. In 1984 zong Bruce Springsteen het al: “these jobs are going boys, and they ain’t coming back to your hometown”. Op dat moment was China nog aan het bijkomen van jarenlang economisch wanbeleid onder Voorzitter Mao en was de immigratiegolf uit Mexico nog nauwelijks op gang gekomen.

"It's still the economy, stupid!"

Opmerkelijk genoeg hebben financiële markten zich weinig gelegen laten liggen aan de protectionistische en immigratie beperkende maatregelen die Trump in de eerste weken na zijn aantreden heeft aangekondigd. Aandelenbeurzen en obligatiemarkten lijken vooral voor te sorteren op de potentiële groei- (en inflatie-) bevorderende aspecten van zijn plannen, terwijl Trump daar sinds zijn aantreden juist weinig concreets over heeft gezegd. Sinds de verkiezing van Trump in november is de Amerikaanse aandelenbeurs zo’n 10% gestegen, en is de tienjaars rente opgelopen van 1,8% naar ca. 2,5%. Dit lijkt gerechtvaardigd als de beloofde cocktail van belastingverlagingen, deregulering en investeringen in infrastructuur zich gaat vertalen in concrete beleidsvoorstellen, maar hoe langer die uitblijven, hoe groter het risico op teleurstelling en dus op lagere aandelenkoersen en rentes. Wat dat betreft begint voor Trump de tijd te dringen om zoals zijn voorganger Clinton ‘on message’ te raken: “it’s still the economy, stupid!”