waarmee kunnen
wij u helpen?

Iwans blog Britse Macron

geplaatst op 22-06-2017 door Iwan

Het politieke landschap in Europa is de afgelopen weken ingrijpend veranderd. Vooral Frankrijk en het VK springen daarbij in het oog. Twee maanden geleden leek het er nog op dat premier May bij vervroegde parlementsverkiezingen in het VK een monsterzege zou behalen, terwijl in Frankrijk wellicht de extreem-rechtse Le Pen tot president zou worden gekozen. Hoe anders is het gelopen…

Frankrijk: ‘En marche’?!

Frankrijk koos bij de presidentsverkiezingen in april/mei niet voor Marine Le Pen, maar voor de liberale, hervormingsgezinde en uitgesproken pro-EU kandidaat Emmanuel Macron. Begin dit jaar leek Macron nog een kansloze kandidaat zonder steun van een gevestigde partij, maar inmiddels heeft hij met zijn politieke beweging La République en Marche! ook bij de parlementsverkiezingen een ruime overwinning behaald. Van de Franse kiezer heeft hij dus een sterk mandaat voor hervormingen gekregen, al bleef een meerderheid van de Franse kiezers bij de laatste verkiezingsronde thuis. Het valt nog te bezien in hoeverre Macron erin zal slagen zijn hervormingsprogramma te verwezenlijken, mede gezien zijn relatief beperkte politieke ervaring, maar hopelijk lukt het hem om het imago van Frankrijk als stagnerend, weinig hervormingsgezind en etatistisch af te schudden.


Verenigd Koninkrijk: ‘In 2017, will May fall in December?’

Ondertussen leidden de Britse parlementsverkiezing van 8 juni niet tot de eerder verwachte ‘landslide’ overwinning voor Theresa May. Integendeel, May’s Conservatieve Partij verloor zelfs zetels ten opzichte van de vorige verkiezingen en is nu waarschijnlijk gedwongen een samenwerkingsverband aan te gaan met de Noord-Ierse DUP, de zeer conservatieve protestantse partij die ooit werd opgericht door dominee Paisley. Aan de andere kant moet May binnen haar eigen partij bijvoorbeeld de Schotse Conservatieven binnenboord zien te houden, die tegen de landelijke trend in zetels wisten te winnen. De Schotse Conservatieven houden er zeker niet op alle beleidsterreinen dezelfde ideeën op na als de Engelse Conservatieven, en al helemaal niet dezelfde ideeën als de Noord-Ierse DUP. Gezien de voor May vernederende verkiezingsuitslag en de ingewikkelde politieke verhoudingen die daarmee zijn ontstaan, is het de vraag of May haar nieuwe termijn als premier wel zal kunnen volmaken. De kans is aanzienlijk dat zij al eerder gedwongen zal zijn terug te treden of zelfs weer nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

Van ‘harde Brexit’ naar ‘zachte Brexit’

De Schotse Conservatieven en de DUP zijn het over veel dingen oneens, maar over één onderwerp denken zij hetzelfde: zij zijn beide tegen de ‘hard Brexit’ waar premier May tot nu toe op aanstuurde. Een ‘hard Brexit’ zou onder andere betekenen dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland weer een ‘echte’ grens zou worden, en daar voelen de meeste Noord-Ieren weinig voor. De Schotten stemden vorig jaar tijdens het Brexit-referendum nog in grote meerderheid voor ‘Remain’, dus daar is de animo voor een ‘hard Brexit’ ook zeer beperkt. De DUP en de Schotse Conservatieven zullen premier May waarschijnlijk in de richting van een ‘zachte Brexit’ proberen te duwen. Vanuit economisch perspectief lijkt dat ook verstandiger dan een ‘harde Brexit’, al is nog altijd onduidelijk wat de Britten precies onder beide termen verstaan.

‘Back to the 70’s’…

Wat ondertussen wel pijnlijk duidelijk begint te worden, is dat alle onzekerheid over Brexit de Britse economie geen goed doet. In de eerste maanden na het Brexit-referendum bleef de Britse economie onverwacht goed presteren, maar dat lijkt vooral te danken aan de waardedaling van het Britse pond direct nadat de uitslag van het referendum bekend werd. Inmiddels begint de keerzijde van die waardedaling de Britse economie parten te spelen. Britse consumenten en bedrijven betalen meer voor goederen en diensten uit het buitenland, en mede daardoor loopt de inflatie in het VK hard op. Een pluspunt is natuurlijk wel dat de Britse exportsector juist profiteert van het goedkope pond, maar afgaande op de recente slechte macro-economische cijfers lijken de nadelen per saldo groter dan de voordelen.

Als de onzekerheid over Brexit nog lang aanhoudt (en daar lijkt het wel op), wordt een ‘stagflatie’-scenario (economische stagnatie in combinatie met hoge inflatie) voor de Britse economie steeds reëler. Of zoals minister (en eurogroep-voorzitter) Dijsselbloem eerder dit jaar zei: “Over twintig jaar spreken we elkaar weer, en dan is Engeland terug bij waar het ongeveer in de jaren ‘70 was”. Bij sommigen roepen de jaren ’70 misschien nostalgische beelden op van oranje gehaakte tafelkleedjes en paars behang, maar voor de Britten was het vooral een tijd van hoge werkloosheid, torenhoge inflatie, armoede en ‘Anarchy in the UK’.

Wil de Britse Macron nu opstaan?

Zo erg hoeft het natuurlijk allemaal niet te worden. Het scenario van een ‘harde Brexit’, dat economisch gezien voor zowel het VK als de EU het minst aantrekkelijk is, lijkt met de verkiezingsuitslag van 8 juni buiten beeld te zijn geraakt. Het meest opmerkelijke van die verkiezingsuitslag is wellicht nog wel het gapende gat dat in het Britse politieke midden is ontstaan. Terwijl de Conservatieven onder Theresa May rechtsaf zijn geslagen en Labour onder Jeremy Corbyn juist linksaf, lijkt er in het politieke midden nu veel ruimte te zijn. Wat dat betreft is het VK nu wel enigszins vergelijkbaar met Frankrijk begin dit jaar. Daar heeft, zoals we inmiddels weten, Emmanuel Macron maximaal zijn voordeel mee gedaan. Tot nu toe is er nog geen Britse versie van Macron opgestaan, maar wat niet is kan nog komen. Een Britse Macron zou in ieder geval een flink deel van de 48% van de Britten kunnen aanspreken die in 2016 tegen Brexit stemden. Daarmee zou ook de kans op een ‘zachte Brexit’ en/of een tweede Brexit-referendum (over het uiteindelijke onderhandelingsresultaat) aanzienlijk toenemen. Zelfs een ‘no Brexit’-scenario blijft dan denkbaar (zeker als de Britse economie verder inzakt), al is de kans daarop niet heel groot. Tot die tijd zit er zowel voor de Britten als voor de EU weinig anders op dan ‘to keep calm and negotiate’…